Koepel van Vlaamse natuur- en milieuverenigingen

BBL-PLATFORMTEKST OVER GENETISCH GEWIJZIGDE ORGANISMEN

Met Genetisch Gewijzigde Organismen of GGO’s wordt bedoeld: virussen, bacteriën, planten of dieren (met inbegrip van mensen), waarvan het erfelijke materiaal gewijzigd werd door een biotechnologische rechtstreekse ingreep: genetische manipulatie.

Tegenwoordig vinden we al GGO’s in onze winkels en op ons bord, meestal zonder het te weten. Na de besmettingen van de voedselketen door BSE (gekke koeien) en met dioxine, neemt de weerstand onder de bevolking in binnen- en buitenland tegen de introductie van GGO’s in de voedselketen gestadig toe. Er zijn voor deze onrust vele goede redenen.

Samen met andere verontruste burgers, moet Bond Beter Leefmilieu immers ook vaststellen dat er een overweldigende band is tussen de ontwikkelingen in de biotechnologie en de privatisering en massale commercialisering van GGO’s op wereldvlak. Er zijn gigantische belangen op het spel op de vrije markt, nu al in handen van zeer weinige multinationale ondernemingen (MNO’s), en de dwang naar monopolievorming zet zich in de biotechnologie in ijltempo door. Zaden en bijbehorende bestrijdingsmiddelen in handen van hetzelfde concern, dat is de trend. Het vergroten van marktaandelen, geenszins het algemeen welzijn is derhalve de motor van de ontwikkeling van de genetische manipulatie.

De felle concurrentiestrijd op de wereldmarkt drijft deze tegenstelling tussen privé-belang en algemeen belang op de spits, en wel op de volgende wijze:
• Commerciële belangen en concurrentiestrijd leiden onvermijdelijk tot ondoorzichtigheid: Geheimhouding van het onderzoek, GMO’s worden vermengd met niet-gewijzigde soortgenoten, GMO’s worden meestal niet geëtiketteerd, we eten ze zonder het te weten, ze zijn verborgen in de voedselketen …
• Een ijzersterke logica leidt van commerciëel belang over geheimhouding naar privatiseren, het brevetteren van genenlijnen, dus van het leven. Wie is straks eigenaar van onze eigen genen?
• In een domein waar wetenschappelijke onzekerheid troef is, kunnen deze fenomenale privébelangen niet anders dan de risico’s van de introductie van GMO’s in de voeding en in het veld minimaliseren.De riscico’s voor de volksgezondheid en het milieu van de massale en onomkeerbare introductie van GMO’s in open systemen (ongewilde opbouw van resistentie, ontwrichten van ecosystemen door overwoekering, wat leidt tot een verlies van biodiversiteit,…) kan immers per definitie ook de wetenschap niet voorspellen, en zeker niet op de lange de termijn. Een nieuw geneesmiddel wordt slechts vrijgegeven na 10 tot 15 jaar onderzoek.
• Dezelfde commerciële druk zet onwillekeurig aan tot het kritiekloos opschroeven van verhoopte voordelen – anders dan privéwinsten. Zo bijvoorbeeld zouden GMO’s de honger uit de wereld helpen, waar dit op de eerste plaats een probleem van toegang tot het land en van verdeling van voedsel is, en slechts in mindere mate van productie. Het is trouwens niet bewezen dat de voedselproductie door GMO’s toeneemt, maar alles wijst erop dat ze leiden tot nieuwe afhankelijkheden van de landbouw ook in het Zuiden, van enkele gigantische gespecialiseerde MNO’s in het Noorden.
• Het wetenschappelijk onderzoek is grotendeels in handen van de privésector, wat uiteraard geen garanties biedt voor wetenschappelijke objectiviteit bij het afwegen van maatschappelijke risico’s tegenover economisch privébelang. Dit is des te meer zo daar de wetenschappelijke rationaliteit weinig geschikt is om de maatschappij en/of ecosystemen te behoeden voor grotendeels onbekende / onkenbare risico’s, in tegenstelling tot het ontwikkelen van vernieuwende werkwijzen en technologieën, wat wel een sterk punt is van de wetenschappelijke methode.. .
• Het wetgevend kader kan niet anders dan de feitelijke evoluties achterna lopen. De hierboven geschetste tegenstelling tussen privé- en algemeen belang komt hier tot uiting in flagrante tegenspraken tussen nationale, Europese en internationale, wetten en overeenkomsten, waarin ons land zich verbonden heeft. De tegenstelling tussen de regels van de Wereld Handel Organisatie (WHO) – spreekbuis van het privébelang- en het Biodiversiteitsverdrag – gevoelig voor het belang van de nationale staten en inheemse volkeren- is één voorbeeld.